Krótka odpowiedź
Wspólnik spółki z o.o. co do zasady nie odpowiada za jej długi. Ryzykuje tylko wkładem, który wniósł do spółki.
Członek zarządu może odpowiadać za długi spółki całym swoim majątkiem, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna (art. 299 KSH). Od tej odpowiedzialności może się uwolnić m.in. wtedy, gdy we właściwym czasie złożono wniosek o upadłość.
Wspólnik a członek zarządu: na czym polega różnica?
Wspólnik to właściciel udziałów w spółce. Wnosi wkład, uczestniczy w zgromadzeniu wspólników i ma prawo do udziału w zysku. Nie prowadzi bieżących spraw spółki, chyba że jednocześnie zasiada w zarządzie.
Członek zarządu to osoba, która prowadzi sprawy spółki i reprezentuje ją na zewnątrz: podpisuje umowy, zaciąga zobowiązania, odpowiada za płatności. Członkiem zarządu może być wspólnik albo osoba z zewnątrz.
W wielu małych spółkach te role łączy jedna osoba. Właściciel jest jednocześnie jedynym wspólnikiem i prezesem zarządu. Wtedy o jego odpowiedzialności za długi decyduje przede wszystkim to, że jest członkiem zarządu.
Porównanie: kto odpowiada za długi spółki z o.o.?
| Wspólnik | Członek zarządu | |
|---|---|---|
| Rola w spółce | Właściciel udziałów | Prowadzi sprawy i reprezentuje spółkę |
| Zasada odpowiedzialności | Nie odpowiada za zobowiązania spółki (art. 151 § 4 KSH) | Odpowiada, gdy egzekucja przeciwko spółce jest bezskuteczna (art. 299 § 1 KSH) |
| Zakres | Ryzyko ograniczone do wniesionego wkładu | Cały majątek osobisty, solidarnie z innymi członkami zarządu oraz subsydiarnie ze spółką |
| Za jakie długi | Co do zasady za żadne | Co do zasady za zobowiązania powstałe w czasie pełnienia funkcji |
| Długi podatkowe | Co do zasady nie | Tak, na zasadach z art. 116 Ordynacji podatkowej |
| Jak uniknąć odpowiedzialności | Nie dotyczy | Wykazać przesłankę z art. 299 § 2 KSH, np. wniosek o upadłość we właściwym czasie |
Czy wspólnik spółki z o.o. odpowiada za długi spółki?
Zasadą jest brak odpowiedzialności. Kodeks spółek handlowych stanowi wprost:
„Wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki.” (art. 151 § 4 KSH)
To właśnie dlatego spółka z o.o. jest tak popularna: wspólnik ryzykuje pieniędzmi wniesionymi do spółki, a nie swoim domem czy oszczędnościami. Istnieją jednak sytuacje, w których wspólnik może zapłacić za długi spółki:
- Spółka w organizacji. Zanim spółka zostanie wpisana do KRS, wspólnik odpowiada solidarnie za jej zobowiązania do wartości niewniesionego wkładu (art. 13 § 2 KSH).
- Wspólnik jest też członkiem zarządu. Wtedy odpowiada jak członek zarządu, na zasadach art. 299 KSH.
- Wypłaty wbrew prawu. Wspólnik, który otrzymał od spółki świadczenie wbrew przepisom lub umowie spółki, musi je zwrócić (art. 198 KSH).
- Osobiste zabezpieczenie długu. Jeżeli wspólnik poręczył za spółkę albo podpisał weksel jako poręczyciel, odpowiada z tego tytułu własnym majątkiem.
Odpowiedzialność członka zarządu za długi spółki (art. 299 KSH)
„Jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.” (art. 299 § 1 KSH)
Ten przepis to jedno z najważniejszych narzędzi wierzyciela, gdy spółka z o.o. przestaje płacić, a jej majątek „znika”. Aby z niego skorzystać, trzeba co do zasady spełnić trzy warunki:
- Tytuł wykonawczy przeciwko spółce. Najpierw trzeba uzyskać np. nakaz zapłaty lub wyrok przeciwko spółce i nadać mu klauzulę wykonalności.
- Bezskuteczność egzekucji. Egzekucja z majątku spółki nie przyniosła zaspokojenia, co zwykle potwierdza postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji z powodu jej bezskuteczności.
- Zobowiązanie z okresu pełnienia funkcji. Członek zarządu odpowiada co do zasady za długi, które powstały wtedy, gdy zasiadał w zarządzie.
Odpowiedzialność członka zarządu jest:
- osobista: obejmuje cały jego prywatny majątek;
- solidarna z innymi członkami zarządu: wierzyciel może żądać całej kwoty od jednego, kilku lub wszystkich członków zarządu, także byłych, jeżeli dług powstał w czasie ich kadencji;
- subsydiarna (posiłkowa) wobec spółki: członek zarządu odpowiada dopiero wtedy, gdy wierzyciel nie zdoła odzyskać pieniędzy od samej spółki, czyli gdy egzekucja z jej majątku okaże się bezskuteczna.
Jak członek zarządu może uwolnić się od odpowiedzialności?
Ciężar dowodu spoczywa na członku zarządu. Zgodnie z art. 299 § 2 KSH uniknie odpowiedzialności, jeżeli wykaże, że:
- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, albo w tym samym czasie otwarto postępowanie restrukturyzacyjne lub zatwierdzono układ;
- niezgłoszenie wniosku o upadłość nastąpiło nie z jego winy;
- mimo niezgłoszenia wniosku wierzyciel nie poniósł szkody.
„Właściwy czas” to moment, w którym spółka stała się niewypłacalna. Prawo upadłościowe nakazuje złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do jej ogłoszenia (art. 21 Prawa upadłościowego). Członek zarządu, który przez wiele miesięcy prowadził niewypłacalną spółkę i zaciągał nowe zobowiązania, zwykle nie ma skutecznej obrony.
Długi podatkowe i składki ZUS
Za zaległości podatkowe spółki z o.o. członkowie zarządu odpowiadają na podobnych zasadach na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej, gdy egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Te same zasady przepisy o systemie ubezpieczeń społecznych stosują do zaległych składek ZUS. Wspólnik, który nie jest członkiem zarządu, co do zasady za te długi nie odpowiada.
Co to oznacza dla wierzyciela?
Jeżeli Twój dłużnik to spółka z o.o., brak majątku spółki nie zawsze oznacza koniec windykacji. W praktyce działamy tak:
- Sprawdzamy KRS i historię zarządu. Ustalamy, kto zasiadał w zarządzie w chwili powstania długu, także osoby, które już odeszły.
- Oceniamy sytuację spółki. Sprawdzamy, czy toczy się postępowanie upadłościowe lub restrukturyzacyjne i czy spółka ma jeszcze majątek.
- Działamy polubownie. Członkowie zarządu, świadomi osobistego ryzyka, często wolą zawrzeć ugodę, niż czekać na pozew przeciwko sobie.
- Kierujemy sprawę do sądu za Twoją zgodą. Gdy to konieczne, uzyskujemy tytuł przeciwko spółce, a po bezskutecznej egzekucji możemy dochodzić długu od członków zarządu.
Im szybciej zaczniesz, tym lepiej. Gdy spółka traci płynność, liczy się każdy tydzień. Zobacz też: windykacja polubowna, windykacja sądowa i analiza kontrahenta przed podpisaniem umowy.
Najczęstsze pytania
Czy członek zarządu odpowiada za długi spółki z o.o.?
Tak, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Wtedy członkowie zarządu odpowiadają za jej zobowiązania całym swoim majątkiem, solidarnie z innymi członkami zarządu i subsydiarnie ze spółką (art. 299 § 1 KSH), chyba że wykażą jedną z okoliczności zwalniających z art. 299 § 2 KSH.
Czy wspólnik spółki z o.o. odpowiada za długi spółki?
Co do zasady nie. Zgodnie z art. 151 § 4 KSH wspólnicy nie odpowiadają za zobowiązania spółki. Wyjątki dotyczą m.in. spółki w organizacji, wypłat otrzymanych wbrew przepisom i sytuacji, gdy wspólnik sam zabezpieczył dług, np. poręczeniem lub wekslem.
Za jakie długi odpowiada członek zarządu?
Co do zasady za zobowiązania spółki, które powstały w czasie pełnienia przez niego funkcji, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna.
Jak członek zarządu może uniknąć odpowiedzialności za długi spółki?
Musi wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości albo otwarto postępowanie restrukturyzacyjne lub zatwierdzono układ, że niezgłoszenie wniosku nastąpiło nie z jego winy albo że wierzyciel nie poniósł szkody (art. 299 § 2 KSH).
Czy były członek zarządu odpowiada za długi spółki?
Tak, odejście z zarządu nie zwalnia z odpowiedzialności za zobowiązania powstałe w czasie pełnienia funkcji. Dlatego przy windykacji warto sprawdzić w KRS historię składu zarządu.
Poradnik ma charakter informacyjny i przedstawia stan prawny na dzień publikacji. Nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.